विजयादशमीको पहिलो दिन, घटस्थापना व्रतसँगै नवरात्र आरम्भ

स्थानीय न्यूज
रौतहट, असोज ०६ गते ।
बिजयादशमीको पहिलो दिन आज घटस्थापना व्रतसँगै देशभर नवरात्र आरम्भ भएको छ। दशैंको मुख्य आकर्षण मानिने नवरात्रको पहिलो दिन घर-घरमा वैदिक विधिपूर्वक घटस्थापना गरि नवदुर्गाको पूजा आरम्भ गरिएको हो।
नवरात्रको पहिलो दिन घटस्थापना गरी शैलपुत्री देवीको पूजा आराधना गरिन्छ । शैलपुत्रीको पूजा आराधना गरेमा लामो आयु हुने, दीर्घ रोगबाट बच्न सकिने र आरोग्य प्राप्त हुने धर्म शास्त्रमा उल्लेख छ ।

हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले आज बिहानै नजिकैका तीर्थस्थल तथा घरको पूजाघरमा नदी वा इनारबाट शुद्ध जल ल्याई जमरा राख्ने प्रथा अनुसार विधिपूर्वक पूजा आरम्भ गरेका छन्। घटमा वैदिक मन्त्र उच्चारण गर्दै जल, कलश, धान, बालुवा र भोगसहित दुर्गा भवानीलाई आह्वान गरी स्थापित गर्ने चलन छ ।

यसै दिनदेखि ‘दुर्गा सप्तशती’, ‘देवीभागवत’ र अन्य ग्रन्थको पाठ गर्ने परम्परा पनि सुरु हुन्छ। नवदुर्गाको आराधना गरी दश दिनसम्म उपवास वा व्रत बस्ने चलन छ। भक्तजनहरुले घटस्थापना दिनदेखि नवमीसम्म घरमा विधिपूर्वक पूजा-आराधना गर्ने गर्छन् भने जिल्लाको सदरमुकाम गौर, गरुडा, चन्द्रपुर तथा विभिन्न ठाउँमा देवी देउताको मन्दिर र देवालयमा विशेष भीड लाग्ने गर्दछ।
नवदुर्गाको नौ रूप
नवरात्रको पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौं दिन स्कन्दमाता, छैटौं दिन कात्यायनी, सातौं दिन कालरात्री, आठौं दिन महागौरी र नवौं दिन सिद्धिदात्रीको पूजा आराधना गरिन्छ । दसैं पर्वलाई असत्यमाथि सत्य र आसुरी शक्तिमाथि दैवी शक्तिको विजयका रुपमा लिइन्छ ।
शक्ति उपासनाको यो पर्व वैदिक कालदेखि चलिआएको मानिन्छ। देवी दुर्गाले महिषासुर नामक दानवलाई पराजित गरेर धर्म र न्यायको रक्षा गरेको पौराणिक विश्वाससँग यो पर्व जोडिएको छ। त्यसैले नवरात्रलाई “असत्यमाथि सत्यको विजय” को प्रतीकका रूपमा पनि मानिन्छ।
घटस्थापनासँगै चैतन्य, साहस, शक्ति र सदाचारको प्रतीक देवीको आराधनाद्वारा दुर्गुण नष्ट गरी सद्गुण स्थापना होस् भन्ने कामना गरिएको धार्मिक विश्वास छ। यस पर्वलाई शक्ति उपासना तथा परिवार-समाजमा ऐक्यबद्धता र उमंग जगाउने पर्वका रूपमा समेत लिइन्छ।
ग्रामीण भेगमा घटस्थापनासँगै सामूहिक पूजा, गीत-भजन तथा देवी मन्दिरमा मेला लाग्ने चलन अझै बढ्दै गएको देखिन्छ । शहरी क्षेत्रमा भने घर-घरमा विधिपूर्वक पूजा गर्ने र विशेष गरी बालबालिकाले दशैं खेल्ने रमाइलो थाल्ने गर्छन्।

नवरात्रको सातौँ दिन फूलपाती, आठौँ दिन महाअष्टमी, नवौँ दिन महानवमी र दशौँ दिन विजया दशमी विशेष उत्सवका साथ मनाइन्छ। घटस्थापनादेखि जमाइएको जमरा दशमीका दिन टिका-प्रसादसहित आफ्ना दाजुभाइ, दिदीबहिनी र परिवारजनलाई लगाइन्छ।
यसरी घटस्थापनासँगै सुरु भएको नवरात्र आउँदो महाअष्टमी र महानवमी हुँदै विजया दशमी अर्थात् दशैंको मुख्य दिनसम्म विशेष उल्लासका साथ मनाइन्छ।